Clade X: Global Health Security Simulation to ćwiczenie symulacyjne dotyczące pandemii, przeprowadzone przez Centrum Bezpieczeństwa Zdrowia Uniwersytetu Johna Hopkinsa, które odbyło się we wtorek, 15 maja 2018 r., w hotelu Mandarin Oriental w Waszyngtonie. Ćwiczenie zostało nazwane na cześć hipotetycznego nowego wirusa i symulowało działania mające na celu przeciwdziałanie szybko rozprzestrzeniającej się i śmiertelnej epidemii wywołanej celowo przez grupę terrorystów składającą się z naukowców i ich bogatych sponsorów, którzy chcieli zmniejszyć przeludnienie. W symulacji hipotetyczna pandemia spowodowała śmierć 900 milionów osób. Ćwiczenie było dostępne wyłącznie dla zaproszonych osób i wzięło w nim udział prawie 150 osób.
Komisja doradzająca prezydentowi zebrała się po raz pierwszy około miesiąc po pojawieniu się wirusa. Do tej pory odnotowano ponad 400 przypadków i 50 zgonów, głównie we Frankfurcie w Niemczech i Caracas w Wenezueli.
Pacjenci mieli gorączkę, kaszel i byli zdezorientowani. W niepokojącej liczbie przypadków zapalenie mózgu – obrzęk mózgu – powodowało u pacjentów śpiączkę, która mogła prowadzić do śmierci. Naukowcom udało się wyizolować coś, co wyglądało na nowy patogen, czyli czynnik wywołujący chorobę.
Wirus wydawał się być nowym typem wirusa paragrypy z rodziny wirusów układu oddechowego, które zwykle powodują łagodne choroby, takie jak przeziębienie. Naukowcy badający tę chorobę nie byli w stanie określić, gdzie wirus ten plasuje się w rodzinie wirusów paragrypy, dlatego nazwali go paragrypa Clade X.
Władze służby zdrowia stwierdziły, że wirus Clade X, który rozprzestrzeniał się poprzez kaszel i powodował wystąpienie poważnych objawów dopiero po upływie tygodnia od zakażenia, może mieć potencjał pandemiczny.
Przedstawiona sytuacja jest fikcyjna.
Jest to część scenariusza opracowanego przez naukowców z Centrum Bezpieczeństwa Zdrowia Uniwersytetu Johna Hopkinsa, mającego na celu sprawdzenie, jak prawdziwi eksperci ds. polityki i decydenci rządowi zareagowaliby w podobnej sytuacji.
Scenariusz został opracowany tak, aby był całkowicie realistyczny, z chorobą, która mogłaby rzeczywiście istnieć, oraz światem dysponującym dokładnie takimi samymi zasobami, jakimi dysponujemy obecnie.
15 maja, kiedy symulacja „Clade X” była odtwarzana w czasie rzeczywistym, osoby odgrywające scenariusz były typami ludzi, którzy w prawdziwym życiu zareagowaliby w podobny sposób.
Wśród graczy znaleźli się były przewodniczący Senatu Tom Daschle, przedstawicielka stanu Indiana Susan Brooks, była dyrektor CDC Julie Gerberding oraz inne osoby z bogatym doświadczeniem.
Jednak pod koniec dnia, 20 miesięcy po wybuchu epidemii, na całym świecie zmarło 150 milionów osób, a w samych Stanach Zjednoczonych od 15 do 20 milionów.
Ponieważ nie ma jeszcze gotowej szczepionki przeciwko tej chorobie, można było spodziewać się wzrostu liczby ofiar śmiertelnych.
„Myślę, że nauczyliśmy się, że nawet bardzo kompetentni, doświadczeni i oddani urzędnicy państwowi, którzy przeżyli wiele kryzysów, nadal mają trudności z radzeniem sobie z takimi sytuacjami” – powiedział Business Insider Eric Toner, starszy naukowiec w Centrum Bezpieczeństwa Zdrowia Globalnego Uniwersytetu Johna Hopkinsa i twórca symulacji Clade X.
„I to nie dlatego, że nie są dobrzy, inteligentni lub oddani, ale dlatego, że nie dysponujemy systemami, które umożliwiłyby nam reagowanie w sposób, w jaki byśmy tego chcieli”.
Jeśli wysiłki zmierzające do opracowania szczepionki nadal będą nieskuteczne, Toner stwierdził, że choroba taka może zabić 900 milionów ludzi, czyli ponad 10 procent światowej populacji.
W przeszłości mieliśmy szczęście.
Wirus zdolny do zniszczenia ponad 10 procent ludzkości może wydawać się jedną z najbardziej śmiertelnych i zakaźnych chorób w historii – tak łatwą do złapania jak odra, która rozprzestrzenia się wśród 90 procent niezaszczepionych osób przebywających w pobliżu zarażonego, ale tak samo śmiertelną jak Ebola.
Według Tonera, który spędził rok na tworzeniu symulacji, tak nie jest.
Wirus Clade X, który Toner i jego współpracownicy wykorzystali w symulacji, był tylko umiarkowanie zaraźliwy i umiarkowanie śmiertelny. Rozprzestrzeniał się równie łatwo i był mniej więcej tak samo śmiertelny jak SARS, który w latach 2002–2003 zaraził ponad 8000 osób, zabijając około 10 procent zakażonych.
Świat miał szczęście, że SARS nie był groźniejszy. Wirus ten nie był szczególnie zaraźliwy, dopóki ludzie nie byli już bardzo chorzy.
W rezultacie rozprzestrzeniła się ona bardziej w placówkach opieki zdrowotnej, gdy pacjenci trafiali do klinik i szpitali. Ograniczyło to rozprzestrzenianie się SARS w szerszych przestrzeniach publicznych.
Istnieją również dowody na to, że wirus zmutował, stając się mniej zjadliwy. SARS został powstrzymany, ale według Tonera „dużą rolę odegrało szczęście”.
W przypadku Clade X, który teoretycznie rozprzestrzeniałby się stosunkowo szybko w środowiskach społecznych (podobnie jak SARS w placówkach służby zdrowia), świat nie miałby tyle szczęścia.
„Uważamy, że ten scenariusz jest całkiem prawdopodobny” – powiedział Toner.
„Nie chcemy podawać przepisu na to, jak to zrobić”.
Wkrótce po spotkaniu komitetu doradzającego prezydentowi w sprawie reakcji na Clade X, pierwszy przypadek pojawił się w Stanach Zjednoczonych, na uniwersytecie w Massachusetts.
Pojawiły się nowe informacje na temat patogenu. Pomimo tego, że wirus Clade X należy do rodziny paragrypowych, posiadał również elementy genetyczne wirusa Nipah, rzadkiego, ale niezwykle śmiertelnego wirusa, który Światowa Organizacja Zdrowia uznała za priorytetowy obiekt badań ze względu na potencjał wywołania pandemii.
W symulacji wirus został stworzony przez grupę znaną jako A Brighter Dawn, która chciała zmniejszyć populację świata do poziomu sprzed rewolucji przemysłowej.
Grupa została w dużej mierze wzorowana na sekcie Aum Shinrikyo, która w 1995 r. użyła sarinu, broni chemicznej, w tokijskim metrze.
Przed atakiem sarinem sekta Aum Shinrikyo podobno próbowała opracować broń biologiczną. Postępy w dziedzinie biologii syntetycznej sprawiają, że produkcja śmiercionośnej broni biologicznej jest dziś znacznie prostsza niż w czasach, gdy sekta Aum Shinrikyo przeprowadzała ataki, do tego stopnia, że wielu ekspertów uważa, iż broń biologiczna może stanowić największe zagrożenie dla ludzkości.
Toner powiedział, że naukowcy są przekonani, że wirus podobny do tego wyprodukowanego przez A Brighter Dawn może zostać stworzony i uwolniony.
Jednak dodał, że twórcy symulacji nie ujawnią, w jaki sposób dokładnie ustalili przebieg tej choroby.
„Nie chcemy podawać przepisu na to, jak to zrobić” – powiedział.
Ciemna zima, burza nad Atlantykiem i wyciągnięte wnioski
Centrum Bezpieczeństwa Zdrowia przeprowadziło dwie inne duże symulacje przed Clade X.
W czerwcu 2001 r. podobna grupa ekspertów ds. polityki przeanalizowała scenariusz „Ciemnej zimy”, w którym grupa terrorystów wypuściła wirusa ospy prawdziwej w centrach handlowych w Stanach Zjednoczonych – scenariusz ten nadal jest na tyle przerażający, że w tym miesiącu FDA po raz pierwszy zatwierdziła lek do leczenia ospy prawdziwej na wypadek ataku.
Analiza tego ćwiczenia sugerowała, że jeśli nie uda się powstrzymać epidemii za pomocą szczepionek w ciągu dwóch miesięcy, ta wyniszczająca choroba może zarazić 3 miliony osób i zabić milion.
„W tamtym czasie ludzie dopiero zaczynali postrzegać bioterroryzm jako zagrożenie” – powiedział Toner. Niedługo potem ataki z 11 września i listy z wąglikiem przekonały świat, że zagrożenie terroryzmem jest znacznie poważniejsze.
W 2005 roku, podczas ćwiczeń Atlantic Storm, przywódcy polityczni przećwiczyli kolejny scenariusz wybuchu epidemii ospy prawdziwej. Do tego czasu rządy na całym świecie zgromadziły zapasy szczepionek przeciwko ospie prawdziwej.
Jednak, jak wyjaśnili później eksperci ds. zdrowia odpowiedzialni za opracowanie scenariusza, wybuch epidemii ospy prawdziwej w świecie, w którym dostępne są szczepionki, nie jest najgorszym scenariuszem – inne pandemie, naturalne lub wywołane sztucznie, mogą być jeszcze bardziej niebezpieczne. Scenariusz Clade X odzwierciedla tę sytuację.
Chociaż Clade X obejmował wirusa zmodyfikowanego genetycznie, Toner stwierdził, że wymagana reakcja niekoniecznie różniła się od tej, którą musielibyśmy podjąć w przypadku naturalnie pojawiającego się patogenu.
Wirus taki jak Clade X mógłby równie dobrze pojawić się naturalnie – gdyby SARS był nieco inny, mógłby to być właśnie ten wirus.
Nie jesteśmy gotowi na to, co nas czeka.
Nadchodzi śmiertelna choroba, która może spowodować ogromne straty w ludziach na całym świecie. Niezależnie od tego, czy zostanie ona wyprodukowana, czy też przeniesie się na ludzi po rozprzestrzenieniu się wśród gatunków zwierzęcych, eksperci ds. chorób zakaźnych i bioterroryzmu uznają to za fakt.
George Poste, członek z urzędu Blue Ribbon Study Panel on Biodefense, grupy utworzonej w celu oceny stanu obrony biologicznej w Stanach Zjednoczonych, powiedział wcześniej Business Insider, że pojawienie się choroby tak śmiertelnej jak pandemia grypy z 1918 roku, która zabiła 50 milionów ludzi, jest nieuniknione.
Podczas niedawnego wykładu Bill Gates ostrzegł, że nie jesteśmy przygotowani.
„W przypadku zagrożeń biologicznych brakuje poczucia pilności” – powiedział. – »Świat musi przygotować się na pandemie z taką samą powagą, z jaką przygotowuje się do wojny«.
Toner powiedział, że scenariusz Clade X uwypuklił wiele niedociągnięć naszego globalnego systemu opieki zdrowotnej.
„Nie jesteśmy w stanie wyprodukować szczepionki przeciwko nowemu patogenowi w ciągu kilku miesięcy, a tym bardziej w ciągu kilku dekad, i nie dysponujemy globalnymi zasobami służby zdrowia, które pozwoliłyby nam szybko zidentyfikować i opanować epidemię, zanim przerodzi się ona w pandemię” – powiedział.
Powiedział również, że systemy opieki zdrowotnej w Stanach Zjednoczonych i na całym świecie nie są przygotowane na gwałtowny wzrost liczby zachorowań, jaki nastąpiłby w przypadku rozprzestrzenienia się pandemii.
Pandemia może spowodować załamanie się systemów opieki zdrowotnej pod presją. Większość ludzi nie zdaje sobie sprawy, jak blisko byliśmy takiej sytuacji w Stanach Zjednoczonych w 2009 roku, powiedział, z powodu niezbyt zjadliwego szczepu grypy.
Nie dysponujemy również systemami pozwalającymi radzić sobie z nakładaniem się kwestii związanych z opieką zdrowotną, polityką zagraniczną i bezpieczeństwem narodowym.
„To się stanie, ale nie wiem kiedy” – powiedział Toner. Kiedy to nastąpi, musimy mieć nadzieję, że będziemy lepiej przygotowani niż obecnie.
Dodatkowe materiały z ćwiczenia znajdziesz na stronie Johna Hopkinsa w tym zdjęcia i filmy.
